|
Sprzęt udojowy można myć na wiele sposobów. Najczęściej stosowaną metodą jest mycie cyrkulacyjne. Przebiega ono w trzech do pięciu etapach, wśród których przynajmniej jeden obejmuje cyrkulację płynu myjącego.
Różne fazy mycia.
Używając kombinowanego środka myjącego tzn. zawierającego detergent i dezynfektant, stosuje się najczęściej mycie w trzech fazach:
1. Płukanie wstępne letnią wodą aby usunąć z układu większości pozostałości mleka. Płukanie należy prowadzić aż do momentu, w którym odpływająca woda jest przeźroczysta.
2. Mycie cyrkulacyjne (obiegowe) z użyciem roztworu kombinowanego środka myjącego. Początkowa temperatura wody powinna wynosić od 70 do 90°C i spadać do 40 – 50°C na końcu obiegu. Końcowa temperatura nie może spadać poniżej 40°C, gdyż może to spowodować tworzenie się grudek tłuszczu.
3. Płukanie końcowe zazwyczaj zimną wodą, aby usunąć resztki roztworu środka myjącego.
Jeżeli stosuje się oddzielnie detergent i dezynfektant należy do procesu mycia dołączyć dwie dodatkowe fazy. Po myciu detergentem następuje płukanie instalacji, a następnie włączenie do obiegu dezynfektantu. Po dezynfekcji następuje końcowe płukanie.
Top
Systemy mycia różnią się stopniem zaawansowania technologicznego. Wyróżnia się mycie ręczne lub automatyczne z zastosowaniem odpowiednich urządzeń.
Metoda mycia ręcznego jest wciąż stosowana w mniejszych gospodarstwach, które stosują dój do konwi. Jest to mycie wykorzystujące ciepłą wodę, szczotkę i detergent, co uwzględnia podstawowe zasady mycia i daje dobre rezultaty.
W myciu sterowanym ręcznie lub półautomatycznie producent mleka musi kontrolować:
- ilość i temperaturę wody,
- dopływ powietrza,
- dawkowanie środków myjących,
- czas trwania fazy mycia cyrkulacyjnego.
W systemie mycia automatycznego poszczególne lub wszystkie fazy mycia są sterowane automatycznie. Systemy bardziej zaawansowane kontrolują cały proces i sygnalizują (przy użyciu alarmu) zaburzenia w działaniu procesu mycia. Jednak pewne czynności nawet w automatycznym sterowaniu muszą być wykonane ręcznie, jak np. mycie aparatów udojowych, przyłączanie ich do spryskiwaczy oraz przygotowanie do mycia i doju.
W układzie mlecznym (aparaty udojowe, rurociąg mleczny i uwalniacz mleka), przepływ cieczy powstaje na skutek podciśnienia wytwarzanego przez pompę próżniową. W układzie przesyłu mleka ciecz przepompowywana jest pompą mleczną do zbiornika skąd zasysana jest powrotem układu mlecznego. W następnym rozdziale podamy charakterystyczne cechy przepływów w wymienionym układach urządzenia udojowego.
Przepływ wody w rurociągu mlecznym tworzy się przez zasysanie jej do rurociągu z wanienki myjni. Zależnie od systemu, woda i powietrze są zasysane do rurociągu w tym samym czasie lub oddzielnie. Dzięki różnicy ciśnienia między podciśnieniem panującym wewnątrz rurociągu a zewnętrznym ciśnieniem atmosferycznym, szybki ruch powietrza pobudza wodę do przemieszczania się w kierunku odbieracza. Woda osiąga burzliwy przebieg dzięki wnikaniu powietrza przez przewód zasysający, aparat udojowy i nieszczelności systemu.
Przeźroczysty rurociąg umożliwia obserwowanie przepływu wody pokazany na rysunku poniżej. W ciągu kilku sekund charakter przepływu może się zmieniać, choć ogólną zasadą jest wypełnienie rurociągu zarówno wodą, jak i powietrzem.
Najczęstszy typ przepływu wody w rurociągu mlecznym podczas mycia.
Najbardziej pożądanym typem przepływu jest powolne przemieszczanie się „korka” wodnego. „Korek” ten można opisać jako poruszający się cylinder wody długości od kilku centymetrów do kilku metrów. Wypełnia on szczelnie rurociąg, co gwarantuje wymycie całej powierzchni rurociągu.
W niektórych systemach mycia kilka „korków” przemieszcza się w tym samym czasie przez rurociąg. Mogą się one dzielić i poruszać w pewnej odległości jeden od drugiego, aż zostaną pochłonięte przez podążający za nimi kolejny „korek".
Przepływ wody może przebiegać w następujący sposób:
- równoczesny, stały przepływ powietrza i wody,
- samoczynny, przemienny przepływ powietrza i wody,
- kontrolowany, przemienny przepływ powietrza i wody.
Wszystkie z wymienionych metod są obecnie stosowane pojedynczo lub łącznie, co opiszemy poniżej.
Top
Wodę zasysa się z wanienki myjni za pomocą podciśnienia. Wlot powietrza znajduje się powyżej poziomu wody, co umożliwia stały przepływ powietrza do instalacji. W celu zapewnienia stałego poboru wody, poziom wody w wanience nie powinien się obniżać poniżej poziomu końca przewodu zasysającego. W ten sposób powietrze i woda przedostają się do systemu zasadniczo w stałych proporcjach.
Proces ten nazywamy spontanicznym tworzeniem „korków".
Inną metodą sterowania przepływem wody jest przerywana zmiana poziomu wody w wanience. W chwili gdy poziom wody opada poniżej przewodu zasysającego, do systemu zasysa się powietrze. Podwyższenie poziomu wody powoduje pobranie jej przez przewód zasysający i rozpoczęcie nowego cyklu.
Proces ten nazywamy samoczynną pulsacją płuczącą.
W kontrolowanej pulsacji płuczącej oddzielono pobór wody i powietrza stosując automatyczny zawór wlotu powietrza.
Zawór ten znajduje się w pobliżu lub w wanience myjni. Powietrze jest zasysane do układu aż do momentu, gdy „korek” osiągnie odbieracz, co gwarantuje poddanie wszystkich powierzchni rurociągu działaniu szybkiego strumienia wody.
W celu właściwej kontroli tego procesu zaleca się używanie automatycznie sterowanego zaworu powietrza.
W systemie kontrolowanym tylko jeden korek w danym momencie przemieszcza się wewnątrz rurociągu. Zasysanie wody w celu utworzenia następnego korka rozpoczyna się z chwilą osiągnięcia odbieracza przez pierwszy korek. Czas pobierania wody wpływa na wielkość korka, a szybkość jego przemieszczania się zależy od tempa przepływu zassanego powietrza oraz od wielkości samego korka.
Proces ten nazywamy kontrolowaną pulsacją płuczącą.
Z wielu powodów kontrolowany system tworzenia się „korków” jest lepszy od innych typów przepływu wody:
- Łatwiej sprawdzać tempo przepływu w instalacjach o nieprzeźroczystych przewodach.
- Można zmniejszyć objętość krążącej cieczy, co ogranicza ilość użytego detergentu.
- Polepsza się działanie mechaniczne wody.
- Zmniejsza się tempo przepływu ograniczając zapotrzebowanie na wydajność pompy mlecznej.
W porównaniu z przepływem wody w rurociągu mlecznym, przepływ w rurociągu zasysającym jest łatwy do kontrolowania. Przewód ten powinien być całkowicie wypełniony wodą przepływającą z odpowiednią prędkością.
Top
Najczęściej spotykanym systemem mycia dojarki rurociągowej jest samoczynne tworzenie „korka”, choć kontrolowana pulsacja płucząca może być również stosowana.
Przepływ wody w najprostszym rurociągu mlecznym pokazano na załączonym rysunku. Woda jest zasysana z wanienki, przepływa przez aparaty udojowe i kieruje się rurociągiem w stronę odbieracza. Z odbieracza może być przepompowana pompą mleczną z powrotem do wanienki lub wyprowadzona na zewnątrz.
W celu uniemożliwienia przepływu wody najkrótszą drogą do odbieracza, trójdrożny zawór pozostaje zamknięty. Kontrolowany przeciek przez ten zawór powoduje mycie krótkiego przewodu między zaworem a odbieraczem.
Droga przepływu roztworu myjącego w dojarce rurociągowej (RTS) .
Czasem rurociąg posiada dwie pętle, co utrudnia sterowanie przepływem wody zwłaszcza wtedy, gdy pętle różnią się długością.
W celu wzbudzenia ruchu wody, powietrze jest zasysane blisko wanienki lub w samej wanience. Za wlotem powietrza zawiesza się równolegle aparaty udojowe. Aparaty zawiesza się pionowo na wieszaku ze spryskiwaczami kubków udojowych, które są połączone z linią mycia. Jeśli stosuje się kontrolowany przepływ „korka”, wlot powietrza często umieszcza się za aparatami udojowymi.
Instalacje udojowe w hali udojowej myje się w zasadzie tak samo, jak dojarkę rurociągową lub RTS. Główne różnice polegają na tym, że przewód mleczny jest krótszy, a aparaty udojowe są myte w tym samym miejscu, w którym przebiegał dój. Są one zawieszane pionowo w zestawie myjącym aparaty udojowe lub przyłączane do spryskiwaczy kubków udojowych na stanowisku udojowym.
W hali udojowej rurociąg (lub rurociągi) mleczny i myjący mogą być zainstalowane nisko, poniżej stanowiska krowy, co nazywamy instalacją Lowline, lub powyżej głowy dojarza, co nazywamy instalacją Highline lub Midiline. Instalacja udojowa w hali udojowej może również zawierać pomiarowe zbiorniki udojowe.
Podstawowe zasady mycia obowiązują we wszystkich rodzajach hal udojowych.
Spotykamy różne systemy przepływu wody w instalacji udojowej w halach udojowych. Powodem występujących różnic mogą być lokalne zwyczaje mycia lub różne rozwiązania techniczne instalacji udojowych. Przebieg przepływu wody bywa kontrolowany przez samoczynne tworzenie się „korka” lub przez kontrolowaną pulsację płuczącą.
Dwa niżej zamieszczone rysunki pokazują przykłady istniejących instalacji. We wszystkich halach udojowych wodę zasysa się do instalacji myjącej, do której podłącza się aparaty udojowe i czasem również mierniki mleka, które następnie wypełnia woda. Z aparatów udojowych woda wpływa do rurociągu mlecznego, a dalej do odbieracza. Dość często woda jest również dodatkowo zasysana bezpośrednio do rurociągu mlecznego.
Poniżej podano dwa schematy mycia, które można zastosować w halach udojowych. Należy jednak pamiętać, że są to zaledwie dwa przykłady, a metod sterowania przepływem wody może być wiele.
Na załączonej ilustracji pokazano przepływ wody w instalacji udojowej niewielkiej hali udojowej. Przepływ wody jest kontrolowany przez samoczynne tworzenie się „korka”, zatem brak tu udziału zaworu wlotu powietrza.
Droga przepływu roztworu myjącego w małej hali udojowej z instalacją dolnoprzewodową.
W halach udojowych z rurociągiem mlecznym o dużej średnicy stosuje się kontrolowany przepływ „korków”. Konfiguracja systemu może mieć wiele wariantów. Rysunek zamieszczony poniżej ilustruje system, w którym są dwie linie zasysające. Jedna wspomaga linię myjącą aparaty udojowe, druga – rurociąg mleczny. Każda z nich posiada zawór wlotu powietrza umieszczony w pobliżu wanienki. Ponieważ rurociąg mleczny tworzy pętlę, niezbędny jest zawór mycia.
Droga przepływu roztworu myjącego w hali udojowej dolnopzrewodowej z rurociągiem o dużej średnicy.
Duże instalacje udojowe można dodatkowo wyposażyć w urządzenia tworzące korek wodny na końcu rurociągu mlecznego, co gwarantuje kontakt z wodą i wymycie całego rurociągu.
Po umyciu instalację udojową należy osuszyć. Rurociągi osusza się siłą grawitacji, a niekiedy mechanicznie używając gąbek. Można również zastosować dosuszanie przedmuchując powietrzem. Rurociąg przesyłu osusza się grawitacyjnie, a ręczny zawór odwadniający jest umieszczony w pobliżu pompy mlecznej. Jeżeli instalacja udojowa jest wyposażona w wymiennik płytowy należy zamontować dodatkowy zawór odwadniający.
Pochylenia rurociągu mlecznego w systemie RTS jest często niewystarczający dla dobrego osuszenia metodą grawitacyjną. W takim przypadku należy użyć jednej lub kilku gąbek, które wprowadza się do rurociągu ręcznie lub automatycznie w celu wypchnięcia pozostałości wody i środków myjących. Droga gąbek kończy się w odbieraczu, z którego usuwa się je ręcznie.
Rurociąg w hali udojowej jest najczęściej krótki, co umożliwia zastosowanie odpowiednio dużego spadku i tym samym dobre osuszanie. W instalacjach RTS program mycia kończy się osuszaniem przez przepuszczenie powietrza przez instalację.
Podczas mycia instalacji udojowej używa się urządzeń wykorzystywanych wyłącznie w tym celu.
Są to:
- wanienka,
- przewody,
- zawór wlotu powietrza (opcjonalnie, w zależności od systemu),
- podgrzewacz wody (zależnie od systemu),
- stanowiska mycia aparatów udojowych,
- zawór myjący,
- sterownik - prosty lub zaawansowany.
W praktyce wanienka, podgrzewacz, zawór wlotu powietrza i szafka sterownicza tworzą instalację myjącą zwaną myjnią.
Top
|
