|
Celem mycia sprzętu udojowego jest usuwanie drobnoustrojów z jego wnętrza. Mycie dotyczy zarówno usuwania wszystkich niepożądanych pozostałości po doju, jak i zniszczenia drobnoustrojów, co nazywamy dezynfekcją. Mycie należy rozpoczynać jak najszybciej po zakończeniu doju.
|
Mycie urządzeń stacjonarnych wykonuje się za pomocą wody. Metoda zwana CIP (mycie na miejscu) polega na myciu aparatury bez jej demontażu. Jest powszechnie stosowana przy myciu rurociągów
mlecznych i innych zamkniętych i niedostępnych części urządzeń. Metodę CIP stosuje się w oborach krów
mlecznych, z pewnymi modyfikacjami dotyczącymi przebiegu i regulacji przepływu wody.
Zagadnienia te oraz metody osiągania wymaganej czystości są opisane poniżej.
|  |
Definicja czystości:
- Urządzenie czyste jest to urządzenie pozbawione widocznych zanieczyszczeń.
- Czystość mikrobiologiczna urządzeń polega na pozostawaniu w nich tak małej liczby mikroorganizmów, że możliwość skażenia mleka praktycznie nie występuje i nie może zagrozić jakości mleka w odniesieniu do zdrowia ludzi i jakości produktów mleczarskich.
- Czystość chemiczna polega na pozostawaniu w urządzeniach tak małej ilości obcych substancji, że ewentualne skażenie chemiczne mleka znajduje się poniżej określonych standardów.
Podsumowując, prawidłowo myte powierzchnie urządzeń kontaktujących się z mlekiem zawsze wyglądają na czyste. Liczba mikroorganizmów (zazwyczaj bakterii) będzie w nich wtedy tak mała, że sprosta definicji czystości mikrobiologicznej.
Po zakończeniu doju na sprzęcie udojowym pozostają płynne resztki mleka i zaschnięty osad. Większą część tych pozostałości łatwo usuwa się przepłukując wodą, jednak nieznaczna ich część jest trudna do usunięcia. Najtrudniejszym zadaniem dla instalacji myjących jest usunięcie właśnie tych zabrudzeń.
Pozostałości mleka na sprzęcie udojowym składają się głównie z tłuszczu i białek. Są one dobrym podłożem dla rozwoju bakterii. Jak wiemy, mleko również zawiera bakterie, które szybko się namnażają jeśli nie są usunięte. W zwalczaniu bakterii pozbywanie się pozostałości mleka to właściwy początek batalii, gdyż resztki mleka stanowią główne miejsce ich bytowania.
Jeśli usuniemy większość pozostałości mleka, bakterie wciąż mogą występować na pozornie czystych powierzchniach. W sprzyjających warunkach mogą tworzyć osad zwany bioosadem, który jest bardzo trudny do usunięcia. W związku z tym ogromnego znaczenia nabiera zapobieganie tworzeniu się tego osadu.
Innym zanieczyszczeniem powstającym z mleka i twardej wody jest kamień mleczny, czyli łuskowata warstwa kamienia utworzona głównie przez kationy wapnia i magnezu. Aparatura udojowa pokryta kamieniem mlecznym stwarza wrażenie brudnej, a ponadto kamień mleczny jest dobrym podłożem dla zagnieżdżania się mikroorganizmów.
Top
Najlepiej jest myć wszystkie części aparatury udojowej stykające się z mlekiem.
Części urządzeń udojowych stykające się z mlekiem dzielimy na trzy grupy:
- Pierwsza grupa składa się z części, w których podczas doju znajduje się mleko i panuje podciśnienie. Są to: aparaty udojowe, mierniki mleka, rurociąg mleczny i jednostka końcowa.
- Drugą grupę tworzy rurociąg między jednostką końcową a zbiornikiem schładzarki, włączając w to pompę mleczną i niekiedy oziębiacz płytowy. Często stosuje się transport mleka rurociągiem, bez udziału w nim podciśnienia.
- Trzecia grupa to zbiornik schładzarki. Powodem wyodrębniania tych trzech grup jest inny sposób mycia każdej z nich.
Części sprzętu udojowego podlegające myciu.
Mycie nie dotyczy wyłącznie wewnętrznych części urządzeń udojowych, lecz obejmuje również powierzchnie zewnętrzne (np. aparatu udojowego) oraz całe otoczenie urządzeń, np. halę udojową czy przyoborową zlewnię mleka.
Mycie jest czynnością, za pomocą której usuwa się zabrudzenia z mytych urządzeń. Aby czynność ta była jak najskuteczniejsza należy uwzględnić cztery czynniki.
Są one następujące:
- siła mechaniczna,
- środki myjące,
- temperatura,
- czas mycia.
Podstawowe znaczenie ma woda, która umożliwia działanie wymienionych czynników i osiągnięcie pożądanych wyników.
Czynniki biorące udział w myciu.
Siła mechaniczna
Osad, który silnie przylega do powierzchni urządzeń musi być poddany działaniu siły mechanicznej, dzięki której może ulec rozluźnieniu. Siłą mechaniczną jest najczęściej woda krążąca w urządzeniach, można również stosować ścieranie lub natryskiwanie. Zarówno aparaturę udojową, jak i zbiornik schładzarki należy myć jedną z wymienionych lub wszystkimi metodami łącznie.
Środki myjące
W grupie środków myjących wyróżniamy detergenty i dezynfektanty, które stosuje się oddzielnie lub łącznie. Rolą detergentów w usuwaniu osadów jest rozluźnianie ich struktury i sprowadzanie do zawiesiny, którą usuwa się podczas płukania. Inną rolą detergentów jest zapobieganie tworzeniu się kamienia mlecznego przez kationy wapnia i magnezu.
Detergenty mogą być zasadowe lub kwaśne. Często detergent zasadowy pełni główną rolę w myciu, podczas gdy detergent kwaśny jest stosowany rzadziej, np. raz w tygodniu, w celu usunięcia kamienia mlecznego.
Zadaniem dezynfektantów jest zniszczenie mikroorganizmów. Najczęściej zawierają chlor lub związki chloru. W niektórych systemach mycia dezynfektanty są zastępowane przez wysoką temperaturę.
Temperatura
Znaczenie podwyższonej temperatury polega na polepszaniu zdolności do rozpuszczania lub emulgowania różnych substancji. I tak np. detergenty znacznie łatwiej rozpuszczają się w ciepłej wodzie. Ciepła woda służy również do usuwania tłuszczu.
Czas mycia
Czas mycia ma istotne znaczenie, gdyż środki myjące oraz woda i ciepło wymagają odpowiedniego czasu dla skutecznego zadziałania. Czas ten zależy od stosowanej metody mycia.
Woda
Woda odgrywa znaczącą rolę w procesie mycia. Przenosi środki myjące i ciepło oraz wywiera wpływ mechaniczny na myte powierzchnie. Odprowadzanie zanieczyszczeń jest inną istotną rolą wody, gdyż są one miejscem bytowania mikroorganizmów. Przy współudziale środków myjących, ciepła i wirującej wody, osady ulegają zawieszeniu lub rozpuszczeniu i łatwo je wówczas usunąć. Usunięcie osadów jest ważnym etapem w skutecznym myciu urządzeń udojowych.
Pomimo odgrywania korzystnej roli w procesie mycia, woda może zawierać różne zanieczyszczenia, które mogą osłabiać wyniki mycia. Składniki wody, które zaliczymy do zanieczyszczeń to wapń, magnez i inne jony tworzące tzw. twardą wodę.
Top
|
