|
Świeżo udojone mleko jest najczęściej schładzane i przechowywane w zlewni przyoborowej. Jeżeli ma być poddane dalszej przeróbce, producent sam przewozi je do zakładu mleczarskiego lub jest odbierane transportem zakładu lub innej wyspecjalizowanej firmy transportowej.
Czasem, ze względów organizacyjnych lub ekonomicznych, nie można schłodzić mleka na miejscu w gospodarstwie. Ponadto, w rejonach odległych od zakładu mleczarskiego, bezpośrednia dostawa mleka przez producenta może przysparzać mu wiele kłopotów. W tych przypadkach, a szczególnie gdy jest wielu drobnych producentów, znacznie korzystniejsza jest dostawa mleka najpierw do punktu odbioru (np. zlewni), z którego następnie przewozi się do zakładu mleczarskiego lub do jednostki pośredniej zwanej centrum odbioru.
Organizacja transportu mleka z gospodarstwa do zakładu mleczarskiego.
Mleko zgromadzone w konwiach można przewozić rowerem, wózkiem, wozem czy samochodem. Konwie należy chronić przed słońcem zarówno gdy oczekują przy drodze na transport, jak i podczas transportu.
Przy większych odległościach lub wysokiej temperaturze powietrza zaleca się przewożenie konwi w dobrze izolowanych środkach transportowych lub samochodach chłodniach. Pewne kłopoty może stwarzać duża liczba drobnych dostawców, którzy używają różnych konwi. Zaleca się zatem korzystanie z konwi standardowych, jednakowego kształtu i o gładkich krawędziach.
Mleko gromadzone w gospodarstwie w zbiorniku chłodzącym powinno być odebrane bezpośrednio z tego zbiornika. Przelewanie mleka ze zbiornika do konwi jest niewskazane, gdyż istnieje wtedy ryzyko zakażenia go bakteriami. Ponadto, znacznie trudniej utrzymać w konwiach właściwą temperaturę, a przelewanie, opróżnianie i ich mycie jest bardzo pracochłonne i kosztowne.
|
Do przewozu mleka służą zbiorniki montowane na samochodach lub specjalne samochody-cysterny. Zbiorniki te muszą być dobrze izolowane i chronione przed działaniem promieni słonecznych. Po przyjeździe do gospodarstwa lub punktu odbioru mleka, zbiornik cysterny łączy się wężem załadunkowym ze zbiornikiem chłodzącym i przepompowuje mleko do cysterny. |
|
Przepompowywanie ustaje natychmiast z chwilą opróżnienia zbiornika schładzarki, co przeciwdziała napowietrzaniu mleka. Cysterny są z reguły wyposażone w miernik przepływu mleka, który automatycznie rejestruje jego odebraną ilość.
Wnętrze zbiorników przewozowych jest podzielone na mniejsze komory, co maksymalnie ogranicza ruch mleka.
Cysterna chłodnicza do transportu mleka (Tetra Pak 1995).
Top
| W słabo zaludnionych rejonach lub rejonach oddalonych od zakładów mleczarskich droga transportu mleka znacznie się wydłuża i zajmuje wiele czasu. W tych przypadkach zaleca się gromadzenie i chłodzenie mleka w zlewniach, z których mleko jest następnie przewożone do zakładów mleczarskich. |
 |
|
Transport mleka nieschłodzonego do punktu odbioru mleka (Tetra Pak 1995). |
Różnica między punktem odbioru mleka a zlewnią dotyczy ilości gromadzonego mleka oraz jego schładzania. Punktem odbioru może być małe, centralnie położone miejsce, do którego drobni producenci dostarczają surowiec. Pojemność magazynowa takiego punktu wynosi najczęściej od 50 do 500 litrów mleka gromadzonego w konwiach lub innych naczyniach. Punkt odbioru mleka nie posiada urządzeń chłodniczych w związku z czym, zgromadzone mleko musi być w ciągu dwóch godzin po zakończeniu doju przetransportowane do zlewni. Zlewnia mleka jest zawsze wyposażona w urządzenia chłodnicze i najczęściej również w aparaturę służącą do oceny jakości mleka. Mleko musi być dostarczone do zlewni i schłodzone do temperatury <4°C nie później niż w ciągu trzech godzin od zakończenia doju. Pojemność magazynowa zlewni waha się od 500 do 16000 litrów.
|
MCC ground plan
 Milk route
 Farmer soute
 Farm supply
|
|
|
|
Schemat zlewni mleka (przykład)
|
-
Producent z konwiami mleka
-
Pobieranie próbek mleka
-
Analizy mleka
-
Ważenie mleka
-
Zbiornik na mleko
-
Schładzanie wstępne
-
Instalacja do odzyskiwania ciepła
-
Skraplacz
-
Schładzarka
-
Transport mleka do zakładu mleczarskiego
-
Myjnia konwi
-
Wieszak do suszenia konwi
-
Sklep z produktami zaopatrzenia gospodarstw
-
Tablica informacyjna
- Biuro kierownika zlewni
- Magazyn sprzętów i produktów zaopatrzenia gospodarstw
- Toaleta
|
Top
Odbiór schłodzonego mleka ze zbiornika chłodzącego w zlewni mleka ma wiele zalet. Umożliwia zakładowi mleczarskiemu opracowanie efektywnego systemu odbioru i transportu.
Ponieważ mleko jest schłodzone, może być odebrane z gospodarstwa lub zlewni o każdej porze dnia, bez ryzyka skwaśnienia. Mleko nieschłodzone musi być odbierane jak najszybciej po doju, co prowadzi do powstawania „szczytów odbioru".
Każdy system odbioru mleka ma swoje zalety. Transport w konwiach jest dobry dla małych gospodarstw, podczas gdy odbiór mleka samochodem-cysterną jest właściwy dla dużych gospodarstw o odpowiednio wysokiej produkcji.
Najważniejszą zasadą jest jak najszybsze schłodzenie mleka, na czym korzystają wszystkie zainteresowane strony: producent mleka, zakład mleczarski i konsument.
1. Chłodzenie mleka wymaga odpowiedniej ilości wody i energii elektrycznej, które nie zawsze są dostępne w gospodarstwie lub są pozyskiwane po stosunkowo wysokiej cenie.
2. Nawet przy dostępności wody i energii elektrycznej, dzienna produkcja mleka może być zbyt mała, by opłacało się instalowanie schładzarki. Schładzanie mleka i jego odbiór bezpośrednio z gospodarstwa mogą się okazać zbyt kosztowne. Czasem schładza się w gospodarstwie mniejsze ilości mleka, lecz jego transport jest kosztowny. Schłodzone mleko musi być bowiem dostarczane przez producenta do zlewni w dobrze izolowanych pojemnikach.
3. Gromadzenie i przechowywanie mleka w gospodarstwie wymaga nie tylko wody, energii elektrycznej i odpowiednio dużej dziennej produkcji mleka, lecz również dobrych dróg, nadających się do przejazdu samochodów-cystern transportujących mleko.
4. Jeżeli zakład mleczarski zamierza wprowadzić odbiór schłodzonego mleka bezpośrednio z gospodarstw w rejonach o dużej liczbie niskoprodukcyjnych gospodarstw, które dotąd nie chłodziły mleka, musi się liczyć z koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych.
Top
|
