|
Strategia żywienia „Równy poziom” polega na podawaniu jednakowej ilości pasz treściwych wszystkim krowom podczas całej lub części laktacji. Górna dawka pasz treściwych jest ściśle określona, natomiast pasze objętościowe skarmia się do woli.
Zapotrzebowanie krowy na składniki pokarmowe i energię zmienia się w ciągu laktacji, tak więc żywienie stałą dawką pasz treściwych w strategii „Równy poziom” uwzględnia mobilizację tkanki tłuszczowej organizmu.
Nadmiar składników pokarmowych w dawce w środkowym i końcowym okresie laktacji powoduje odkładanie tłuszczu w organizmie, który krowa może wykorzystać na początku laktacji, gdy wzrasta zapotrzebowanie na energię. W przypadku wysoko wydajnych krów uruchamianie zapasów tłuszczu może spowodować ketozę. Krowy są zazwyczaj niedożywione na początku i przekarmione pod koniec laktacji.
Strategia „Równy poziom” jest powszechna w krajach stosujących ekstensywną produkcję mleka i dysponujących dużym areałem pastwisk np. w Nowej Zelandii, Argentynie, Irlandii i Australii.
Z chwilą, gdy strategia „Równy poziom” zakłada mobilizację tkanki tłuszczowej, to celem żywienia zgodnego z wydajnością jest dostarczenie krowie takiej ilości składników pokarmowych, jaka jest niezbędna przy aktualnej mleczności i stadium laktacji.
Żywienie zgodne z wydajnością jest popularne w krajach prowadzących intensywną produkcję mleka. Zaletą metody jest utrzymywanie krów we właściwej kondycji i stwarzanie każdej z nich równych szans na ujawnienie potencjalnych możliwości produkcyjnych. Zalety metody są wymierne, gdyż każdy dodatkowy litr mleka w szczycie laktacji powoduje wzrost mleczności w całej laktacji nawet o 200 litrów (Michael F. Hutjens)
Żywienie zgodne z wydajnością odpowiada aktualnej mleczności krów.
Strategia uwzględnia dwie fazy związane z różnymi stadiami laktacji.
1. Faza pierwsza obejmuje wczesne stadium laktacji (liczba 1 na załączonym rysunku) i dotyczy każdej krowy, niezależnie od wydajności. W ciągu 4 – 6 tygodni po ocieleniu krowa otrzymuje maksymalne dawki pasz treściwych, co umożliwia pełne ujawnienie jej potencjału produkcyjnego. Dochodzi wówczas również do ujawnienia krów o niedoszacowanej wydajności. Problem ten ma istotne znaczenie, gdyż jak już powiedziano, każdy dodatkowy litr mleka w szczycie laktacji zwiększa wydajność w całej laktacji do 200 litrów.
2. Faza druga (liczba 2 na załączonym rysunku) rozpoczyna się około 100 dni po ocieleniu. Krowę żywi się zgodnie z aktualną wydajnością, co wymaga żywienia indywidualnego. Omawiana strategia powoduje oszczędność pasz i ogranicza ryzyko zapasania krów. Stosowanie strategii żywienia zgodnie z wydajnością wymaga w dużych stadach stosowania nowoczesnych urządzeń, które ułatwiają pracę i postępowanie z krowami.
Żywienie selektywne
Jest odmianą strategii żywienia zgodnie z wydajnością. Polega na skarmianiu określonych pasz w danych stadiach laktacji, np. paszę 1 zadaje się na początku laktacji, paszę 2 w następnym stadium itd.
We wczesnej laktacji zadaje się wysokiej jakości pasze treściwe, a następnie gorsze pasze treściwe i więcej pasz objętościowych (patrz rysunek).
Żywienie selektywne wpływa dodatnio na procesy zachodzące w żwaczu, gdyż pasze lepsze gatunkowo są skarmiane na początku laktacji.
Żywienie selektywne, w którym pasza zadawana we wczesnym okresie laktacji jest stopniowo zastępowana gorszą paszą treściwą oraz paszą objętościową.
Żywienie do woli (ad libitum) polega na umożliwianiu zwierzętom zjadania dowolnej ilości paszy. Najczęściej do woli skarmia się pasze objętościowe.
Top
Najczęstsze systemy żywienia krów mlecznych:
1. Oddzielne skarmianie pasz treściwych (SCF).
2. Skarmianie mieszanek pełnoporcjowych (TMR).
3. Skarmianie mieszanek częściowo pełnoporcjowych (PMR).
W systemie SCF pasze treściwe i objętościowe skarmia się oddzielnie, co umożliwia indywidualne dawkowanie obu kategorii pasz. Jednak pasze objętościowe są najczęściej podawane do woli, natomiast treściwe ściśle dawkowane.
System SCF w oborach wolnostanowiskowych
W oborach wolnostanowiskowych pasze objętościowe zadaje się do woli w różnego rodzaju paśnikach, natomiast pasze treściwe w stacjach żywienia albo ze żłobków na stanowiskach w hali udojowej.
Strategia skarmiania pasz treściwych w hali udojowej zależy od rodzaju urządzenia, którym dysponuje farmer. Niektóre urządzenia umożliwiają indywidualne dawkowanie paszy, w innych konieczne jest zadawanie tej samej ilości wszystkim krowom. Skarmianie paszy treściwej w hali udojowej znacznie usprawnia przemieszczanie się krów. Wadą systemu jest możliwość skarmiania tylko ograniczonych czasem doju ilości paszy treściwej. Podanie dużej dawki paszy wydłuża czas przebywania na stanowisku, a ponadto jest niezdrowe dla procesów trawiennych w żwaczu.
Gdy stacje żywienia znajdują się poza halą udojową, można z powodzeniem zastosować strategię żywienia zgodną z wydajnością. Przy wejściu do stacji żywienia następuje identyfikacja krowy i zasypanie do żłobka odpowiedniej ilości paszy.
Zalety i wady skarmiania paszy treściwej w hali udojowej:
|
Zalety
- Szybszy dój.
- Sprawniejsze przemieszczanie się krów.
|
Wady
- Częstość skarmiania paszy treściwej równa ilości dojów w ciągu dnia (najczęściej dwa razy dziennie).
- Ograniczona ilość podawanej paszy.
- Niepokojenie krów podczas doju.
- Oddawanie kału podczas jedzenia.
- Możliwość zabrudzenia kanału dojarza odchodami.
|
Zalety i wady skarmiania paszy treściwej poza halą udojową:
|
Zalety
Możliwość skarmiania większych ilości paszy treściwej z powodu częstszego podawania mniejszych dawek.
Lepsza praca żwacza.
|
Wady
Gorsze przemieszczanie się zwierząt.
Kłopoty z dostępem do stacji żywienia w sezonie pastwiskowym.
|
System SCF w oborach uwięziowych
Oddzielne żywienie paszą treściwą jest powszechne w oborach uwięziowych. Dawki pasz są normowane indywidualnie, natomiast pasze objętościowe najczęściej skarmia się do woli, choć można je również normować indywidualnie.
Powszechną strategią żywienia w oborach uwięziowych jest żywienie zgodne z wydajnością.
Top
Żywienie paszą pełnoporcjową (TMR) polega na równoczesnym skarmianiu pasz treściwych i objętościowych, zmieszanych w przyczepie paszowej. Jednolita karma może być zadawana z przyczepy paszowej, podajnikiem taśmowym lub z wozu paszowego.
System TMR jest powszechnie stosowany w dużych oborach wolnostanowiskowych, lecz może być również stosowany w oborach uwięziowych. Paszę pełnoporcjową najczęściej skarmia się do woli, choć można ją również normować.
Jedna mieszanka pełnoporcjowa
Karmiąc całe stado jedną mieszanką pełnoporcjową należy tak dobrać komponenty, by pokrywały zapotrzebowanie najwyżej wydajnych krów. Krowom o niższej wydajności podaje się mniejsze ilości paszy. Należy zwracać uwagę na dobre zbilansowanie paszy, by zapobiec zapasaniu się krów. Żywienie całego stada jedną mieszanką zdaje najlepiej egzamin w oborach o wysokiej wydajności oraz w przypadku takich ras jak holsztyno-fryzy i jersej. Jeżeli w oborze tworzy się jednorodne grupy krów, grupę wysokomleczną żywi się mieszanką pełnoporcjową do woli, grupa o niższej wydajności otrzymuje mniej mieszanki oraz dodatek słomy lub siana do woli. Krowy zasuszone powinny dostawać małe ilości mieszanki jako dodatek do słomy lub siana. Jedną z największych zalet żywienia jedną mieszanką pełnoporcjową jest nie zmienianie składników dawki pokarmowej.
Kilka mieszanek pełnoporcjowych
Znamy wiele kryteriów grupowania krów w oborze np. zależnie od poziomu wydajności, kondycji, stadium laktacji czy kolejności laktacji. Przy dużej liczbie grup każdą z nich żywi się inną mieszanką pełnoporcjową, a im większa liczba różnorodnych grup, tym większa precyzja żywienia. W tym samym czasie zmniejsza się jednak racjonalność postępowania, gdyż w miarę zmieniającej się wydajności zbyt wiele czasu należy przeznaczyć na ciągłe przemieszczanie krów z jednej grupy do drugiej. Kłopotliwe jest również sporządzanie oddzielnych mieszanek dla każdej grupy.
System PMR łączy w sobie dwa systemy żywienia: oddzielne skarmianie pasz treściwych i żywienie paszą pełnoporcjową. W przyczepie paszowej miesza się paszę objętościową i niewielką ilość paszy treściwej dostosowaną do potrzeb pokarmowych krów o najniższej wydajności. Krowy o wyższej wydajności otrzymują dodatkowo paszę treściwą skarmianą z automatów paszowych czy stacji żywienia paszami treściwymi.
Zastosowanie systemu PMR jest zalecane w przypadku skarmiania w tym samym czasie kilku pasz objętościowych i przemysłowych produktów ubocznych, a indywidualnego normowania pasz treściwych. Zmieszanie pewnej ilości pasz treściwych z objętościowymi zwiększa spożycie paszy i zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia kwasicy żwacza.
Okoliczności, w których korzystne jest przyjęcie określonego systemu żywienia:
|
Oddzielne żywienie paszą treściwą
* skarmianie tylko jednej lub dwóch pasz objętościowych;
* pasze objętościowe przechowywane w silosie wieżowym;
* skarmianie wyłącznie pasz suchych;
* skarmianie zbóż z własnych upraw;
* małe obory (poniżej 30 krów).
|
TMR / PMR
* skarmianie kilku pasz objętościowych;
* pasze objętościowe przechowywane w silosie przejazdowym
lub na pryzmie;
* pasze objętościowe przechowywane w silosie wieżowym (po
pewnych przeróbkach);
* skarmianie pasz bardzo wilgotnych;
* skarmianie pasz ciętych;
* skarmianie zbóż z własnych upraw;
* duże obory (powyżej 50 krów).
|
Porównanie pomiędzy oddzielnym żywieniem paszą treściwą a TMR/PMR.
Top
|
